Szczegóły

(W piątą rocznicę śmierci A.P. Czechowa)

Pisarze rosyjscy prawie nigdy nie ograniczali się do uprawiania „sztuki jako takiej”. Wszyscy filozofowali, uprawiali politykę, innymi słowy - byli „nauczycielami życia”.
Czechow pozostał aż do śmierci tylko i wyłącznie artystą. Unikał wypowiadania się w kwestiach, które zajmowały wówczas społeczeństwo rosyjskie.
Oczywiście musiał spotykać się z najróżniejszymi ludźmi, wypowiadać swoje opinie. Ale były to opinie współrozmówcy, a nie nauczyciela. Opublikowane ostatnio listy Czechowa przypominają korespondencję Turgieniewa. Niewymuszonanrozmowa, celne charakterystyki, skrajne i zmienne nastroje. Subtelna, wrażliwa dusza, która z poczuciem humoru szuka wyjścia ze swej tragedii.

Szczegóły

Laskę, stóp przewodniczkę, jak i rzemień z trzciną
Nierozłączny, strach głowom dzieci, byczy ogon

Giętki dzięki oliwie, sandał z jedną podeszwą
i myckę z głowy, którą włosy pożegnały:

Znaki nauczycielskiej pracy Hermesowi
Panu złożył tu Kallon, gdy go starość zmogła.

Faniasz

Jan Steen

Szczegóły

Zbyt często zakłada się, że życie wewnętrzne pozornie prosperującej społeczności przebiega równie pomyślnie jak kroki, które podejmuje ona na zewnątrz, tymczasem coraz większe tempo zmian rozwijającej się metropolii było często przeżywane niczym gwałtowna, oszałamiająca burza. Ludzie mieli coraz więcej pieniędzy, ale rzeczy miały coraz mniej sensu.

Rana Dasgupta, Delhi.Stolica ze złota i snu

Szczegóły

Szczegóły

Warszawa padła. Jakże oni byli bliscy mojemu sercu, Polacy, naród, który ma swój los, uporczywy i nieubłagany! Zrządzeniem tego losu co jakiś czas muszą ulec zagładzie. I to przeznaczenie jest prawdziwym sensem ich istnienia: z jakąż dziką siłą, z jakąż nieustępliwą bujnością zmartwychwstają z głębin swojego fatum! Może już dawno zostaliby wyniszczeni, gdyby los usposobiony bardziej pokojowo dał im do rąk narzędzia do wygodniejszego i bezpieczniejszego istnienia, być może wyniszczyliby się od wewnątrz, może oddaliby się temu wszystkiemu, co w ich naturze jest typowo polskie, swobodne i niepoprawne. A tak między wielkimi, zbójeckimi narodami zachowała ich przy życiu ta mocna więź, ten surowy historyczny los, zawsze padając, zawsze podnosząc się z upadku i zawsze typowo po polsku, czyli odrobinę zbyt hałaśliwie, przesadnie, a równocześnie budząc sympatię tym swoim ludzkim uporem - Polacy, naród, który z głębi swojej natury ma bezpośredni związek z muzyką!

Strona 41 z 160

Przywiązanie

Pies poddaje się pierwszy; pochylił się, skacze w boki patrząc z prawej strony, z dołu, wyznaje: Chciałbym coś dla ciebie zrobić. Wszystko chciałbym dla ciebie zrobić. Wszystko”. Człowiek, który go odpycha, jest zbyt słaby, aby się otworzyć, przyjąć uczucie. Jest podobny do tylu mężczyzn i kobiet niezdolnych unieść przywiązanie – ciężar drugiego człowieka. „Nie zauważyłbyś w ogóle, jak oparłbyś na mnie wszystkie twoje nadzieje - mówi człowiek - przeceniałbyś mnie i oczekiwał ode mnie rzeczy, do których nie jestem zdolny. Obserwowałbyś mnie i usprawiedliwiał nawet to, co nie ma usprawiedliwienia. Gdy będę sprawiał ci radość: czy i dla mnie będzie to radością? A gdy pewnego dnia będziesz smutny i będziesz się skarżył czy będę potrafił ci pomóc?

Rainer Maria Rilke
Znalezione w: Zeszyty Literackie Nr 110.

Świadomość nierealności, fikcji

Niczego nie dokażemy babrząc się wzajemnie i wymyślając sobie od hipokrytów, głupców i niedołęgów. Natomiast dążyć trzeba do tego, aby w tych Polakach obudziła się świadomość ich nierealności, tej fikcji, jaką żyją, i aby ta świadomość stała się w nich decydująca. Trzeba im powtarzać: ty nie jesteś taki, ty naprawdę już wyrosłeś z tego co mówisz, ty zachowujesz się tak bo dostrajasz się do innych, celebrujesz, bo wszyscy celebrują, kłamiesz, bo wszyscy kłamią, ale i ty i my wszyscy jesteśmy lepsi od farsy w której występujemy - to im trzeba mówić póki ta myśl nie stanie się dla nich deską ratunku. Ten rodzaj Ketmanu jest nam koniecznie potrzebny. Musimy poczuć się jak aktorzy złej sztuki, którzy w swych ciasnych i banalnych rolach nie mogą się wygrać. Ta świadomość pozwoli nam przynajmniej przechować naszą dojrzałość do czasów, w których będziemy mogli stać się bardziej rzeczywiści.

Dziennik 1959-1969, Witold Gombrowicz
Wydawnictwo Literackie, Kraków 2013

Odwiedza nas 151 gości oraz 0 użytkowników.

Szukaj

Początek strony