Tak brzmią perswazje dla opinii publicznej, do opinii partyjnej mówi się otwarcie o walce z kontrrewolucją. Zabawni ludzie! Przypominać Polakom, którzy tyle dziesięcioleci walczyli o swe państwo, że jest ono wartością, to doprawdy zbędna gorliwość. Ale mowa tu o własnym państwie, suwerennym podmiocie, państwie ludu rządzonym przez lud w interesie ludu. I mowa tu o państwie, którego dobrodziejstwo wynika z faktu, iż jest ono ostoją prawa. Gdy władza w państwie została skonfiskowana przez szajkę gangsterów, która narzuca swą wolę narodowi, to postawa „państwowotwórcza” jest zwyczajnym udziałem w przestępstwie kryminalnym. Opór wobec takiego „państwa” jest naturalny, a obywatelskie nieposłuszeństwo staje się jedyną postawą godną społecznego szacunku.

„Nie znam gróźb tyrana ni bezczelności współobywateli, nie odezwie się tu jadowity język oszczercy, nie ma gniewu ani namiętności politycznych, ani skarg, ani podstępów; żaden hałas tu nie dotrze ani zgiełk, ani brzęk trąb, ani szczęk broni; nie spotkasz się z chciwością, zawiścią, ambicją, nie ma tu wysokich progów, do których człowiek zbliża się z drżeniem; sama tylko radość i prostota, i swoboda, i ów stan najbardziej pożądany, między bogactwem a ubóstwem; sama tylko trzeźwa i skromna, i łagodna wieśniaczość, naród nikomu nie czyniący krzywdy, bezbronny, jak ten kraj miłujący pokój. Cóż więcej?

(30 VI 1911-14 VIII 2004)

Był i jest

Minęło dziesięć lat od poznania Laury. Przeżył je Petrarka nie w samych tęsknotach i udrękach miłosnych i na przekór sonetom, w których snuje się jak cień za swoją ukochaną, był on wtedy w nieustannym ruchu i gorączkowym budowaniu przyszłości. Te lata trzydzieste rozstrzygnęły o całym jego życiu. Oto dzień, nie mniej ważny niż ów, w którym spotkał Laurę, i tak samo kwietniowy, albowiem dziwnym układem wszystkie niezwykłe zdarzenia przynosił mu kwiecień. W roku 1336, w dniach od 24 do 26 kwietnia, trzydziestodwuletni poeta odbył z bratem Gerardem wycieczkę górską na Mont Ventoux, Mons Ventosus, czyli Wietrzną Górę pod Awinionem, i tę przygodę nie ciała, lecz ducha, opisał w liście łacińskim do przyjaciela Dionizego da Borgo San Sepolcro z zakonu św. Augustyna. Jest to jeden z najbardziej wzruszających dokumentów ludzkich.

W połowie lat siedemdziesiątych, obserwując społeczeństwo polskie wnet po gwałtownej próbie zastrzyknięcia mu idei faszystowskich (marzec 1968), Tadeusz Konwicki zanotował:

„Ciężko, z tragicznym mozołem ginie naród jak umierający słoń. Nie, naród ginie jak tysiące umierających słoni. Człowiek pojedynczy umiera pięknie, naród zawsze w sposób odrażający.

Wśród wielu objawów pojawiają się także cuchnące wrzody faszyzmu. Naród nigdy nie wie, że zbliża się jego kres, więc myśli, że te wrzody to drobna niedomoga, która rychło minie. I rzeczywiście mija, bo jest tylko zwiastunem ostatecznej zagłady.