Niewidzialna wojna systemu totalitarnego z życiem

Nie trapi mnie to, że u nas nie szaleją terroryści, że ludzie nie mordują się na ulicach, że nie mamy wielkich afer korupcyjnych ani nawet potężnych demonstracji czy strajków.

Martwi mnie coś innego: że ten zdumiewający brak „wydarzeń”, o których mogłaby pisać światowa prasa, absolutnie nie jest przejawem jakiegoś pokoju społecznego, tylko zewnętrznym następstwem bardzo niebezpiecznego i głębokiego procesu - niszczenia narracji „jako takich”. Niemal codziennie w jakimś kontekście muszę sobie uświadamiać dwuznaczność społecznego spokoju, który jest u nas w istocie tylko widzialną oznaką niewidzialnej wojny systemu totalitarnego z życiem.

Czytaj więcej: Niewidzialna wojna systemu totalitarnego z życiem

Liberał w świecie zarazy

Henrykowi Dasko in memoriam

Nazizm był zaraźliwy. Tak sądził Antoni Sobański, autor reportaży z Niemiec nazistowskich. W1937 r. na łamach „Wiadomości Literackich” wypowiedział się na temat fali agresywnego antysemityzmu w Polsce: „Czasami wydaje się - pisał - że w cztery lata po dojściu do władzy narodowych socjalistów w Niemczech ich antyżydowski jad przeżarł jakby jakąś tkankę naszej granicy i chlusnął cieczą nienawiści na całą Polskę”.

Ta „ciecz nienawiści” go przerażała. Tomasz Szarota, autor kompetentnego wstępu do tomu reportaży Sobańskiego „Cywil w Berlinie”, wspomina, że dalej Sobański opisał scenę, której był świadkiem: kopania przez ONR-owca leżącej studentki żydowskiej i operowania „najnowszą szlachetną białą bronią - żyletką”. I pisał Sobański: „Gdyby każdy prawdziwy polski patriota mógł odczuć tę głęboką i szczerą odrazę, jaką potrafi wzbudzić u człowieka zachodniego cały nasz kraj z powodu ustosunkowania się większości społeczeństwa aryjskiego do Żydów. (...) To nie kałmucka, dobrze Polakom znana twarz kozaka szarżującego na tłum z nahajką w ręku, ale oblicze rodaka w wolnej, wyśnionej Polsce, która podobno od wieków słynie z tolerancji. Wiemy, że naiwnością byłoby liczyć na uczucia humanitarne u naszych antysemitów - zbyt dalekie są one od ducha naszej epoki, ale pragnąłbym, aby ludzie ci zrozumieli, że na daleką metę szkodzą Polsce”.

Tomasz Szarota, z którego wstępu zaczerpnąłem ten cytat, skomentował to krótko: „Kilkadziesiąt lat później słowa te nic nie straciły na swej aktualności”.

Czytaj więcej: Liberał w świecie zarazy

42. OKT KLASYKA POLSKA

Program

Kształty stałe

Teatr Polski - w podziemiu / Polski Theatre in the underground
Premiera: 13.04.2017, godz. 20.00
Sala Audytoryjna, Wrocławskie Centrum Kongresowe (Hala Stulecia)

Exit

Człowiek mający zmysł dobrego smaku w moim wieku już nie żyje.
Natura zagłady. Pisać jako świadek samego siebie, na chłodno, niemal ciesząc się z własnego nieszczęścia.
Pozbierać resztki mojego intelektualnego bytu? - Przystać na dalsze istnienie? Cóż za pycha! - Zaakceptować nowe twarze, patrzących na mnie ludzi? Żyć na wygnaniu? Żyć z nędzą istnienia? A nawet: błagać o dalsze życie?
Udało się wszystko, o co w życiu zabiegałem, i spełnienie tych sukcesów pokazuje teraz, że troszczyłem się o własną zagładę.

Zawsze miałem sekretne życie i tylko ono było prawdziwe.

Imre Kertész, Ostatnia gospoda

Na zdjęciu: Barbara Radziwiłłówna; rok 1931 – podziemia wileńskiej katedry. Malował: Ludomir Sleńdziński